سنگ کیسه صفرا

کیسه صفرا چیست؟

کیسه صفرا در زیر کبد و سمت راست بدن قرار گرفته است و عمل اصلی آن غلیظ کردن، ذخیره سازی و ترشح صفرای تولید شده توسط کبد است. کیسه صفرا در بدن نقش مهمی را ایفا می‌‌کند که اختلال در کار آن باعث تشکیل سنگ در کیسه صفرا و به وجود آمدن مشکلاتی برای افراد شده که در مواقعی نیز برای درمان حتما نیاز به انجام دخالت جراحی وجود دارد.

کیسه صفرا

بیماری‌های کیسه صفرا

اختلال در سیستم صفراوی میلیون ها نفر در سال را مبتلا می کند. بیماری‌های شایع کیسه صفرا عبارتند از:

  • سنگ کیسه صفرا
  • سنگ مجاری اصلی صفراوی
  • التهاب و عفونت کیسه صفرا
  • سرطان
  • التهاب لوزالمعده

سنگ کیسه صفرا

این بیماری سالانه میلیون‌ها نفر را مبتلا می‌کند. وقتی سنگ از کیسه‌ صفرا خارج و وارد مجرای صفراوی می‌شود، ایجاد انسداد، درد و قولنج می‌کند. در صورت انسداد، التهاب کیسه صفرا به ‌وجود می‌آید. همچنین رنگ مدفوع روشن و ادرار پر رنگ می‌شود و در صورت ادامه وضعیت، صفرا به عقب برگشته و موجب زردی و صدمه رسیدن به کبد می‌شود.

عوامل خطر ایجاد سنگ‌ کیسه صفرا عبارت‌اند از:

  • مونث بودن
  • بارداری
  • سن بالا
  • توزیع چربی در ناحیه شکم
  • دیابت
  • مصرف دارو (داروهای کاهش دهنده‌ی چربی خون، ضدبارداری)
  • کاهش سریع وزن
  • سابقه خانوادگی
  • و غیره

علائم شايع

علائم سنگ کیسه صفرا از بي علامتي تا يك درد ناتوان كننده تغییر می‌کنند.علائم شامل موارد زير است:

  • درد خفيف تا شديد در بالای شكم
  • درد معمولاً شديد و طولاني بوده و اغلب براي تسكين آن نياز به تزريق مسكن وجود دارد
  • درد در محل کیسه صفرا
  • تب و لرز، تهوع يا استفراغ
  • یرقان
  • دردهای شديد بالای شكم كه به پشت انتشار داشته و بيشتر از نیم ساعت طول مي‏‌كشد و اغلب براي تسكين، نياز به تزريق مسكن دارد معمولاً در اثر جابه‌جايي سنگ‌های کیسه صفرا ايجاد مي‌‏شوند و در اين موارد بايد احتمال سنگهاي صفراوی مطرح و در صورت وجود درمان شوند.
دردهای ناشي از سوء هاضمه يا زخم‏‌های معده و اثني عشر را نبايد با درد ناشي از سنگ کیسه صفرا اشتباه گرفت. اين دردها خفيف‌‏تر بوده و با غذا رابطه داشته و معمولاً به آنتي‏‌اسيد پاسخ می‌دهند.
در موارد بسياري سنگ صفراوی علامتي ايجاد نمي‏‌كند و به‌ طور اتفاقي در سونوگرافي يافت مي‏‌شود. این گونه موارد بسته به شرایط بیمار و‌ تصمیم پزشک فرق می‌کند.مثلا در افراد سالمند جراحی لازم نیست.

روش‌های تشخیص بیماری سنگ کیسه صفرا

  • سونوگرافی
  • سی تی اسکن
  • اسکن ایزوتوپ
  • MRI
  • MRI
  • ERCP
انجام همه مواردی که در بالا ذکر شد ضروری نیست و بنا بر تصمیم پزشک یکی از موارد بالا تجویز می‌شود. بعضی اوقات بر حسب مورد تست و آزمایش خونی که بیانگر عفونت یا زردی یا التهاب پانکراس باشد از سوی پزشک متخصص درخواست می‌شود.

درمان

روش مخصوصی برای پیشگیری از سنگ کیسه‌ صفرا، در افراد در معرض خطر وجود ندارد. عوامل تغذیه‌ای و چاقی از مهمترین دلایل می‌باشد که باید هرچه سریعتر اصلاح گردد. جراحي اغلب براي برداشتن سنگ‌های صفراوی و كيسه صفرا انجام مي‏‌شود. در حال حاضر بهترين انتخاب براي بيمار مبتلا به سنگ علامت‌دار كيسه‌ی صفرا عمل جراحي بسته (لاپاروسکوپی) است و چنانچه توسط جراح متخصص انجام شود بي‏‌خطر و مؤثر است.

عمل کیسه صفرا

راه درمان سنگ کیسه‌ی صفرا، برداشتن کیسه‌ی صفرا به وسیله‌ی جراحی است.
سنگ‌هاي صفراوي معمولاً علامت دار می‌شوند و نیاز به جراحی دارند طی عمل کیسه صفرا و سنگ خارج می‌شوند.
بعد از عمل جراحی و فقدان کیسه صفرا، صفرا مستقیماً از کبد به روده ترشح می‌شود که با گذشت زمان لوله‌های صفراوی گشاد می‌شوند تا بتوانند مشابه کیسه‌ی صفرای اصلی، صفرا را در خود حفظ کنند و در مواقع ضروریت صفرا را به داخل لوله گوارش تخلیه نمایند.

دارو درماني

ممكن است به صورت خوراكي براي از بين بردن بعضي از انواع سنگ‌هاي خیلی كوچك داده شود. اما براي دارو درماني زمان طولانی لازم است تا اثر داروها ظاهر شود و سنگها ممكن است بعد از قطع دارو مجدداً ايجاد شوند.
آندوسکوپی براي تخليه سنگ‌هاي مجاري صفراوي ممكن است به تنهايي انجام شده يا بعد از آن، عمل جراحي براي برداشتن كيسه صفرا انجام شود.

بیشتر بدانید: آندوسکوپی چیست؟

برداشتن كيسه صفرا از طريق لاپاراسكوپي

با ايجاد چند سوراخ كوچك بر روي پوست براي مشخص كردن و برداشتن كيسه صفرا انجام مي‏‌شود. با اين روش معمولاً سنگ‌هاي صفراوي همراه با کیسه صفرا برداشته می‌شود.. درد و طول مدت بستري بعد از عمل در اين روش كمتر است.
در این عمل بجای برش ۱۵-۲۰ سانتی‌متری عمل باز از ۳برش نیم تا یک سانتی متری برای ورود ابزار لاپاروسکوپی (گیره - کلیپس و ...) از میان تروکارها استفاده می‌شود.
جراحي باز كيسه صفرا شامل يك برش بزرگتر برای برداشتن كيسه صفرا و همچنين برای برداشتن سنگ‌های داخل مجاری صفراوی است.

لاپاراسکوپی

تفاوت‌های عمل باز و لاپاروسکوپی

  • درد بیمار: در عمل باز بیمار درد بیشتری را تحمل می‌کند در حالی که در لاپروسکوپی بیمار درد کمتری را تحمل می‌کند.
  • مدت بستری: در عمل باز بیمار مدت بیشتری در بیمارستان بستری است در حالی که اگر بیمار لاپروسکوپی انجام داده باشد مدت زمان کمتری در بیمارستان بستری است.
  • اسکار محل برش: برش در عمل باز زیاد است ولی در لاپروسکوپی برش کم می‌باشد.
  • عفونت زخم: اگر عمل باز کرده باشید احتمال اینکه زخمتان عفونت کند بیشتر است در حالی که اگر لاپروسکوپی انجام داده باشید احتمال اینکه زخمتان عفونت کند کمتر است.
  • عوارض کلی: عوارض عمل باز زیاد است در حالی که در لاپروسکوپی عوارض به حداقل رسیده است.
  • رضایت بیمار: رضایت بیماران از لاپروسکوپی نسبت به عمل باز بیشتر است.

بعد از برداشتن كيسه صفرا :

برخلاف باور عمومی بعد از برداشتن كيسه صفرا نیاز به تغییری در رژیم غذایی نیست. البته توصیه های کلی مبنی بر احتیاط در مصرف نمک وچربی برای همه افراد لازم است. در اغلب موارد با انجام عمل حراجی، سنگ‌ها دیگر تشکیل نمی‌شوند. اما در روش‌هایی غیر از جراحی (حتی مصرف دارو)، احتمال بازگشت سنگ‌ها وجود دارد.